Georgië is een land van uitersten als het om steden gaat. Bijna een derde van alle inwoners woont in Tbilisi, en daarna wordt het snel klein. De tweede stad heeft nog geen kwart miljoen inwoners, en de meeste plaatsen die je als reiziger aandoet zijn dorpen. Sighnaghi telt er nog geen vijftienhonderd, en Mtskheta, twintig eeuwen lang de hoofdstad, is nu een dorp met een kathedraal. Hieronder staan de plaatsen die voor bezoekers interessant zijn; hoe je er komt staat bij vervoer naar en in Georgië.
Steden en dorpen in Georgië
Tbilisi
De hoofdstad ligt in een smal dal aan beide oevers van de Koera, ingeklemd tussen heuvels, op een hoogte die van driehonderdtachtig tot zevenhonderdzeventig meter loopt. Er wonen ruim 1,3 miljoen mensen. Volgens de legende stichtte koning Vakhtang Gorgasali de stad in de vijfde eeuw nadat zijn valk een fazant in een hete bron had geslagen, en de naam komt dan ook van het Georgische woord voor warm. Begin zesde eeuw verhuisde de hoofdstad hierheen vanuit Mtskheta. In 1795 werd de stad door de Perzische heerser Agha Mohammad Khan verwoest, waardoor veel van wat als oude stad geldt in werkelijkheid negentiende-eeuws is. Meer daarover staat bij Tbilisi bezoeken.
Batumi aan de Zwarte Zee
Batumi is de tweede stad en de hoofdstad van de autonome republiek Adzjarië, twintig kilometer boven de Turkse grens. Het is ook de snelst groeiende stad van het land: bij de volkstelling van 2024 telde het 235.668 inwoners, ruim de helft meer dan tien jaar eerder. De eerste bloei kwam toen in 1907 de pijpleiding uit Bakoe werd geopend en Batumi de belangrijkste olieuitvoerhaven van Rusland aan de Zwarte Zee werd. Wat er nu staat is een merkwaardige mengeling van negentiende-eeuwse panden, een lange boulevard en daarachter een skyline van casino’s en wolkenkrabbers. Met bijna 2.500 millimeter neerslag per jaar is Batumi de natste stad van de Kaukasus.
Wat je in Batumi ziet
Aan de boulevard staat de Alfabettoren, honderddertig meter hoog en in 2011 voltooid, met twee spiralen waarin de drieëndertig letters van het Georgische alfabet in aluminium zijn uitgevoerd, elk vier meter hoog. Even verderop staat het bewegende beeld Ali en Nino van Tamara Kvesitadze, zeven meter hoog: elke avond om zeven uur schuiven de twee metalen figuren tien minuten lang naar elkaar toe, gaan dwars door elkaar heen en raken elkaar nooit. Negen kilometer ten noorden van de stad ligt bij de Groene Kaap de botanische tuin van Batumi, in 1912 geopend en honderdacht hectare groot, met meer dan tweeduizend soorten houtige planten uit de hele wereld.
Kutaisi
Kutaisi in Imereti is de derde stad, met ongeveer honderdeenenzestigduizend inwoners, en heeft een langere geschiedenis als hoofdstad dan Tbilisi. Hier zetelde het koninkrijk Colchis al in de zesde eeuw voor Christus, en van 1008 tot 1122 was het de hoofdstad van het verenigde koninkrijk Georgië. Tussen 2012 en 2018 zetelde er zelfs het parlement, als poging tot decentralisatie; dat gebouw staat er nog, maar het parlement zit weer in Tbilisi. In de stad staat de Bagrati-kathedraal uit het begin van de elfde eeuw, en net buiten de stad het klooster van Gelati. Het vliegveld van Kutaisi is de belangrijkste toegangspoort voor prijsvechters.
Mtskheta, de geestelijke hoofdstad
Twintig kilometer ten noorden van Tbilisi, op de plek waar de Aragvi in de Koera stroomt, ligt Mtskheta. Het was van de derde eeuw voor Christus tot de vijfde eeuw na Christus de hoofdstad van het koninkrijk Iberia, en het is nog altijd de zetel van de Georgisch-Orthodoxe Kerk. In 2014 riep de kerk het uit tot heilige stad. Je vindt er de Svetitskhoveli-kathedraal uit de elfde eeuw, het Samtavro-klooster en, hoog op de berg aan de overkant van het water, het Jvari-klooster uit het eind van de zesde eeuw. Samen staan ze sinds 1994 op de werelderfgoedlijst. Met een halfuur rijden vanaf Tbilisi is dit de kortste dagtocht die het land te bieden heeft.
Sighnaghi en Telavi in Kakheti
Sighnaghi ligt op achthonderdzesendertig meter boven de Alazani-vallei, met bij helder weer de hele Kaukasus als achtergrond. Koning Erekle II stichtte het in 1762 als vestingstadje tegen invallen uit Dagestan, en de achttiende-eeuwse stadsmuur met torens staat er nog grotendeels. Het pastelkleurige centrum dateert in zijn huidige vorm van een grondige renovatie vanaf 2007. Twee kilometer verderop ligt het Bodbe-klooster met het graf van de heilige Nino. Telavi, het bestuurlijke centrum van Kakheti, heeft het zeventiende-eeuwse paleis Batonis Tsikhe en een plataan van ongeveer negenhonderd jaar oud met een stamomtrek van elf meter.
Gori en Borjomi
Gori ligt halverwege Tbilisi en Kutaisi, aan de voet van een vesting die al voor onze jaartelling versterkt was. De stad is vooral bekend als geboorteplaats van Stalin, met een museum uit 1957 dat nog grotendeels in de oorspronkelijke, verheerlijkende opzet is ingericht. Gori ligt hemelsbreed nog geen vijftien kilometer van de bestuurlijke grens met Zuid-Ossetië en werd in augustus 2008 gebombardeerd en elf dagen bezet. Zuidelijker ligt Borjomi in een beboste kloof op bijna achthonderd meter, sinds de negentiende eeuw beroemd om zijn mineraalwater, dat in de hele voormalige Sovjet-Unie een begrip is. Het nationale park erachter beslaat meer dan een procent van het land.
Zugdidi en Mestia
Zugdidi in het westen is vooral een doorgangsplaats naar Svaneti, maar er staat het paleis van de familie Dadiani, in de zeventiende eeuw gebouwd en in de negentiende eeuw door een Engelse architect in neogotische stijl verbouwd. Doordat een dochter van het huis met een achterneef van Napoleon trouwde, bevat de collectie Napoleontische stukken, waaronder volgens het museum een van slechts drie dodenmaskers van Napoleon ter wereld. Van Zugdidi is het ruim honderd kilometer klimmen naar Mestia, op vijftienhonderd meter in Boven-Svaneti, waar de stenen woontorens staan en waar de meerdaagse wandeling naar Ushguli begint. Meer daarover bij Svaneti en de hoge Kaukasus. Aan de andere kant van het land is Stepantsminda het bergdorp waar iedereen komt, zie Kazbegi en de Gergeti-kerk.
Veelgestelde vragen over de steden en dorpen van Georgië
-
Wat is de hoofdstad van Georgië?
Tbilisi, met ruim 1,3 miljoen inwoners, bijna een derde van de hele Georgische bevolking. De stad ligt aan beide oevers van de Mtkvari, tussen de 380 en 770 meter hoogte, in een smal dal.
-
Waar komt de naam Tbilisi vandaan?
Van het Georgische woord voor warm, naar de zwavelhoudende warmwaterbronnen waar de stad omheen is gebouwd. Volgens de legende stichtte koning Vachtang Gorgasali de stad in de vijfde eeuw nadat zijn valk in zo een hete bron was gevallen.
-
Wat is de tweede stad van Georgië?
Batumi aan de Zwarte Zee, hoofdstad van de autonome republiek Adzjarië. Bij de volkstelling van 2024 telde de stad ruim 235.000 inwoners, een groei van meer dan vijftig procent in tien jaar en verreweg de sterkste van het land.
-
Regent het veel in Batumi?
Ja. Batumi is de natste stad van Georgië en van de hele Kaukasus, met gemiddeld bijna tweeënhalfduizend millimeter neerslag per jaar. De natste maand is november. Ook in de zomer kun je hevige buien krijgen.
-
Waarom is Mtskheta belangrijk?
Het was de oude hoofdstad van het koninkrijk Iberia en geldt als het geestelijke centrum van Georgië. De Svetitskhoveli-kathedraal, het Jvari-klooster en het Samtavro-klooster staan er samen sinds 1994 op de werelderfgoedlijst. Het ligt op een halfuur rijden van Tbilisi.
-
Wat is de beste basis voor de wijnstreek Kakheti?
Telavi is de praktische keuze, met de meeste wijndomeinen op korte afstand. Sighnaghi is het toeristische stadje op de heuvelrug, met een stadsmuur en uitzicht over de Alazani-vallei, en op twee kilometer het Bodbe-klooster met het graf van de heilige Nino.
-
Wat is er te doen in Kutaisi?
Kutaisi is vooral een uitvalsbasis. Het Gelati-klooster ligt vlakbij en staat op de werelderfgoedlijst, en verder in de omgeving liggen de Prometheusgrot en het Martvili-canyon. De stad heeft een luchthaven die door prijsvechters wordt gebruikt.